Gaz algılama sistemi, endüstriyel tesislerde havadaki tehlikeli gaz konsantrasyonlarını sürekli olarak izleyen ve belirlenen eşikler aşıldığında alarm üreten kritik bir güvenlik altyapısıdır. Görünmez, kokusuz veya renksiz olabilen tehlikeli gazlar, gaz algılama sistemi olmaksızın fark edilmeden patlama ya da zehirlenme gibi ciddi kazalara yol açabilir.

Gaz Algılama Sistemi Neden Kritik Öneme Sahiptir?

Birçok endüstriyel gaz; insan duyu organları tarafından algılanamaz. Doğal gaz ve LPG gibi yakıtlara eklenen koku maddesi (etil merkaptan) yasal bir zorunluluk olmakla birlikte, hidrojen ve karbon monoksit gibi gazlar tamamen renksiz ve kokusuzdur. Methan düşük konsantrasyonlarda neredeyse hiç koku içermez. Bunların yanı sıra O2 eksikliği (oksijen yetersizliği) herhangi bir koku veya renk değişikliği olmaksızın bilinç kaybı ve ölüme neden olabilir.

Gaz Algılama Teknolojileri

Katalitik Boncuk (Pellistor) Dedektörü

Yanıcı gazların katalitik yanması prensibine dayalıdır. Gaz molekülleri sensör yüzeyinde oksitlenerek ısı açığa çıkarır ve bu ısı değişimi ölçülür. Methan, propan, bütan ve hidrojen gibi yanıcı gazlar için uygun olmakla birlikte ortamda yeterli oksijen bulunmasını gerektirir.

Kızılötesi (NDIR) Dedektör

Gaz moleküllerinin belirli dalga boylarında kızılötesi ışığı absorbe etmesi prensibine dayanır. Oksijensiz ortamlarda da çalışabilir ve katalitik sensörlere kıyasla daha uzun ömürlüdür. CO2, metan ve hidrokarbon gazları için yaygın olarak kullanılır.

Elektrokimyasal Dedektör

Kimyasal reaksiyon yoluyla elektrik akımı üreten sensörlerdir. Toksik gazlar (CO, H2S, SO2, NO2) için standart algılama teknolojisidir. Düşük konsantrasyonlarda (ppm düzeyinde) son derece hassas ölçüm yapabilir.

Foto-İyonizasyon (PID) Dedektörü

Uçucu organik bileşikler (VOC) için en hassas teknolojilerden biridir. Özellikle boya, solvent ve kimya tesislerinde kullanılır. ppb (milyarda bir) düzeyinde ölçüm kapasitesine sahiptir.

Gaz Algılama Sisteminin Bileşenleri

Saha gaz dedektörleri: Belirlenen noktalara yerleştirilen sabit sensörler. Kontrol paneli: Tüm dedektörlerden gelen sinyalleri işler, alarm eşiklerini yönetir. Alarm cihazları: Sesli, görsel veya kombinasyonlu uyarılar. Röle çıkışları: Vanalar, fanlar veya proses ekipmanlarının otomatik kapatılması için. İzleme yazılımı: SCADA entegrasyonuyla merkezi uzaktan izleme imkânı.

Hangi Sektörler Gaz Algılama Sistemi Kullanmalıdır?

Petrokimya ve rafineri: Hidrokarbon gazları ve H2S. Kimya endüstrisi: Amonyak, klor, çözücüler ve asitler. Gıda ve soğutma: NH3 (amonyak) soğutma sistemleri. Enerji santralları: Doğal gaz ve CO. Atık su arıtma: H2S ve metan. Metal işleme: CO ve yanıcı gazlar. Madencilik: Methan (CH4) ve CO.

Gaz Algılama Sistemi Kurulumunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dedektör konumu gazın yoğunluğuna göre belirlenmeli; havadan ağır gazlar için zemine yakın, hafif gazlar için tavana yakın konumlandırılmalıdır. Dedektör sayısı ve dağılımı, alanın boyutu, havalandırma koşulları ve gaz kaçak noktaları dikkate alınarak hesaplanmalıdır. Patlayıcı ortamlarda ATEX sertifikalı ex-proof gaz dedektörleri kullanılmalıdır. Kalibrasyon ve bakım programı titizlikle uygulanmalıdır; çünkü kalibre edilmemiş bir dedektör ya alarm vermez ya da sürekli yanlış alarm verir.

Alarm Eşikleri: LEL, TWA ve STEL

Yanıcı gazlar için en yaygın alarm eşiği Patlama Alt Sınırı’nın (LEL) %10’u ve %25’idir. Toksik gazlar için mesleğe maruz kalma sınırları olan TWA (Zaman Ağırlıklı Ortalama) ve STEL (Kısa Süreli Maruziyet Sınırı) değerleri esas alınır.

ELVA Gaz Algılama Çözümleri

ELVA Mühendislik olarak sabit ve taşınabilir gaz algılama sistemleri, ATEX sertifikalı dedektörler ve merkezi izleme panelleri konusunda tedarik, tasarım ve bakım hizmetleri sunmaktayız. Tesisiniz için gaz risk değerlendirmesi ve sistem tasarımı için ekibimizle iletişime geçin.